Uzyskanie aktu poświadczenia dziedziczenia to jeden z najważniejszych etapów porządkowania spraw po śmierci bliskiej osoby. Sam akt poświadczenia dziedziczenia potwierdza, kto jest spadkobiercą oraz w jakich udziałach dziedziczy spadek.
Jeżeli w skład spadku wchodzi nieruchomość, lokal albo spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, pojawia się jednak kolejne ważne zagadnienie – ujawnienie aktualnego stanu prawnego w księdze wieczystej.
W tym zakresie procedura została ułatwiona. W określonych przypadkach notariusz może złożyć za spadkobiercę elektroniczny wniosek o wpis prawa do księgi wieczystej, dzięki czemu klient nie musi samodzielnie przygotowywać i składać papierowego wniosku w sądzie wieczystoksięgowym.
Dla osoby, która właśnie zakończyła formalności spadkowe, jest to istotne ułatwienie.
Co daje akt poświadczenia dziedziczenia?
Akt poświadczenia dziedziczenia jest dokumentem sporządzanym przez notariusza, który potwierdza nabycie spadku przez określone osoby oraz wysokość przypadających im udziałów.
Notariusz może sporządzić akt poświadczenia dziedziczenia ustawowego albo testamentowego, jeżeli spełnione są wymagane warunki ustawowe. Przed jego sporządzeniem przeprowadzany jest protokół dziedziczenia.
Jeżeli spadek obejmuje nieruchomość, samo potwierdzenie dziedziczenia nie kończy jednak wszystkich formalności związanych z księgą wieczystą.
Kolejnym krokiem jest bowiem ujawnienie następstwa prawnego w księdze wieczystej.
Co zmieniło się w procedurze wpisu do księgi wieczystej?
Wcześniej sytuacja często wyglądała następująco:
- spadkobiercy uzyskiwali akt poświadczenia dziedziczenia,
- notariusz zawiadamiał sąd wieczystoksięgowy o zmianie właściciela,
- sąd dokonywał odpowiedniego ostrzeżenia dotyczącego niezgodności stanu prawnego księgi z rzeczywistym stanem prawnym,
- spadkobierca otrzymywał pouczenie o konieczności złożenia wniosku,
- następnie sam musiał zająć się wnioskiem o wpis prawa do księgi wieczystej.
Obecnie przepisy umożliwiają przeprowadzenie tego etapu za pośrednictwem notariusza. Notariusz, na wniosek spadkobiercy lub zapisobiercy windykacyjnego, sporządza odpowiedni protokół i może złożyć elektroniczny wniosek o wpis w księdze wieczystej.
Jest to rozwiązanie szczególnie wygodne dla osób, które chcą załatwić możliwie dużą część formalności spadkowych podczas jednej wizyty w kancelarii.
Jakie prawa można ujawnić w księdze wieczystej?
Rozwiązanie dotyczy w szczególności sytuacji, w których w wyniku dziedziczenia na spadkobiercę przechodzi:
- prawo własności nieruchomości,
- użytkowanie wieczyste nieruchomości,
- spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu.
Przepisy przewidują możliwość objęcia wnioskiem praw wynikających z dziedziczenia stwierdzonego aktem poświadczenia dziedziczenia.
Czy spadkobierca musi sam iść do sądu wieczystoksięgowego?
W określonych przypadkach nie ma już takiej potrzeby.
Jeżeli spadkobierca chce skorzystać z możliwości złożenia wniosku przez notariusza, odpowiednie żądanie może zostać zawarte w protokole sporządzanym po akcie poświadczenia dziedziczenia.
Notariusz składa następnie wniosek za pośrednictwem systemu teleinformatycznego obsługującego postępowanie sądowe.
To oznacza, że klient nie musi samodzielnie przygotowywać papierowego formularza, ustalać właściwego wydziału ksiąg wieczystych i składać wniosku w sądzie.
Warto jednak pamiętać, że sam wpis do księgi wieczystej dokonuje sąd wieczystoksięgowy. Notariusz składa wniosek w imieniu osoby uprawnionej, natomiast nie zastępuje sądu w rozpoznaniu wniosku.
Jak wygląda procedura krok po kroku?
W praktyce procedura może wyglądać następująco:
Krok 1. Ustalenie kręgu spadkobierców
Notariusz ustala osoby zainteresowane oraz podstawę dziedziczenia – ustawową albo testamentową.
Krok 2. Sporządzenie protokołu dziedziczenia
Przed sporządzeniem aktu poświadczenia dziedziczenia notariusz sporządza protokół dziedziczenia przy udziale osób zainteresowanych, zgodnie z wymogami prawa.
Krok 3. Sporządzenie aktu poświadczenia dziedziczenia
Jeżeli nie występują przeszkody do sporządzenia aktu, notariusz sporządza akt poświadczenia dziedziczenia, wskazując spadkobierców oraz wysokość ich udziałów.
Krok 4. Złożenie żądania wpisu do księgi wieczystej
Jeżeli spadek obejmuje nieruchomość lub inne prawo objęte przepisami, spadkobierca może zażądać złożenia wniosku o wpis.
Krok 5. Elektroniczne złożenie wniosku
Notariusz składa wniosek za pośrednictwem systemu teleinformatycznego.
Krok 6. Rozpoznanie wniosku przez sąd
Sąd wieczystoksięgowy analizuje wniosek i dokonuje wpisu, jeżeli spełnione są wymagania przewidziane przepisami.
Dlaczego warto skorzystać z możliwości złożenia wniosku przez notariusza?
Największą korzyścią jest uproszczenie całej procedury poświadczenia dziedziczenia i aktualizacji księgi wieczystej.
Spadkobierca nie musi samodzielnie zajmować się kolejnym etapem formalności. Zamiast załatwiać akt poświadczenia dziedziczenia w jednym miejscu, a następnie samodzielnie przygotowywać wniosek do sądu, może zlecić notariuszowi również złożenie odpowiedniego wniosku.
Ma to szczególne znaczenie w przypadku osób:
- które nie mają doświadczenia w sprawach wieczystoksięgowych,
- mieszkających poza Lublinem,
- mieszkających za granicą,
- dziedziczących nieruchomość wspólnie z innymi osobami,
- chcących szybko uporządkować stan prawny nieruchomości.
Dlaczego aktualizacja księgi wieczystej jest tak ważna?
Księga wieczysta pełni bardzo ważną funkcję w obrocie nieruchomościami. Powinna odzwierciedlać aktualny stan prawny nieruchomości.
Po śmierci właściciela nieruchomość przechodzi na spadkobierców zgodnie z zasadami dziedziczenia, ale dane ujawnione w księdze wieczystej wymagają odpowiedniej aktualizacji.
Jest to szczególnie istotne, jeżeli spadkobiercy planują później:
- sprzedać nieruchomość,
- dokonać działu spadku,
- ustanowić hipotekę,
- darować nieruchomość,
- uporządkować współwłasność.
Uregulowanie księgi wieczystej odpowiednio wcześnie pozwala uniknąć dodatkowych formalności w przyszłości.
Czy notariusz składa wniosek automatycznie?
Nie należy utożsamiać samego sporządzenia aktu poświadczenia dziedziczenia z automatycznym dokonaniem wpisu własności w księdze wieczystej.
Przepisy przewidują, że na wniosek spadkobiercy lub zapisobiercy windykacyjnego notariusz sporządza protokół zawierający żądanie wpisu i składa odpowiedni wniosek.
Dlatego podczas wizyty warto poinformować notariusza, że spadek obejmuje nieruchomość lub inne prawo podlegające ujawnieniu w księdze wieczystej i że klient chce skorzystać z możliwości złożenia wniosku przez kancelarię.
Co warto przygotować przed wizytą u notariusza?
W sprawie dotyczącej dziedziczenia nieruchomości pomocne będą przede wszystkim informacje pozwalające jednoznacznie zidentyfikować nieruchomość.
Warto przygotować między innymi:
- numer księgi wieczystej,
- adres nieruchomości,
- dokumenty dotyczące nieruchomości, jeżeli są dostępne,
- akt zgonu spadkodawcy,
- dokumenty stanu cywilnego spadkobierców,
- testament, jeżeli został sporządzony,
- informacje dotyczące pozostałych potencjalnych spadkobierców.
Dokładny zakres dokumentów zależy od konkretnej sprawy. Przed wizytą można skontaktować się z kancelarią i ustalić, jakie dokumenty będą potrzebne.
Akt poświadczenia dziedziczenia i księga wieczysta – wygodniej w jednej kancelarii
Dla spadkobiercy najważniejsza jest praktyczna korzyść: formalności związane z potwierdzeniem dziedziczenia i złożeniem wniosku wieczystoksięgowego mogą zostać skoordynowane w kancelarii notarialnej.
Kancelaria Notarialna Janusza Sidora w Lublinie zajmuje się czynnościami związanymi z dziedziczeniem, w tym sporządzaniem aktów poświadczenia dziedziczenia oraz czynnościami dotyczącymi nieruchomości wchodzących w skład spadku.
Jeżeli w skład spadku wchodzi mieszkanie, dom, działka lub inne prawo ujawniane w księdze wieczystej, warto już podczas przygotowania aktu poświadczenia dziedziczenia omówić możliwość złożenia przez notariusza wniosku o aktualizację stanu prawnego księgi wieczystej.
Dzięki temu spadkobierca może ograniczyć liczbę formalności i załatwić kolejne czynności związane ze spadkiem w sposób uporządkowany i bezpieczny.
FAQ – akt poświadczenia dziedziczenia i księga wieczysta
Czy notariusz może złożyć za mnie wniosek o wpis spadkobiercy do księgi wieczystej?
Tak. Na wniosek spadkobiercy lub zapisobiercy windykacyjnego notariusz może sporządzić odpowiedni protokół i złożyć elektroniczny wniosek o wpis prawa do księgi wieczystej, jeżeli spełnione są warunki przewidziane przepisami.
Czy po akcie poświadczenia dziedziczenia trzeba aktualizować księgę wieczystą?
Jeżeli w skład spadku wchodzi nieruchomość, użytkowanie wieczyste albo spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu ujawnione w księdze wieczystej, należy zadbać o ujawnienie aktualnego stanu prawnego. W określonych przypadkach wniosek może złożyć za spadkobiercę notariusz.
Czy sąd nadal dokonuje wpisu w księdze wieczystej?
Tak. Notariusz może przygotować i elektronicznie złożyć wniosek, ale o dokonaniu wpisu w księdze wieczystej rozstrzyga właściwy sąd wieczystoksięgowy.